Cách Ghi Dung Sai Trên Bản Vẽ CAD: AutoCAD & ProgeCAD

Dung sai là gì? Tại sao cần phải ghi dung sai trên bản vẽ CAD?

Dung sai (Tolerance) là giới hạn cho phép sai lệch của kích thước thực tế so với kích thước thiết kế. Việc ghi dung sai đúng cách giúp:

• Đảm bảo sản phẩm hoạt động chính xác khi lắp ráp
• Quy định rõ ràng yêu cầu gia công cơ khí cho nhà sản xuất
• Tránh lỗi khi chế tạo hàng loạt
• Tuân thủ tiêu chuẩn ISO/JIS/TCVN trong bản vẽ kỹ thuật

Cách ghi dung sai trên bản vẽ CAD

Đối với 1 bản vẽ sản xuất dung sai kích thước và dung sai hình học rất quan trọng. Vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác của sản phẩm trong quá trình sản xuất, đặc biệt là đối với cơ khí chính xác.

Đối với các kỹ sư thiết kế CAD lâu năm thì hầu như ai cũng biết cách ghi dung sai khích thước và hình học. Tuy nhiên cũng sẽ có nhiều người ít sử dụng CAD hoặc mới bắt đầu sử dụng CAD chưa biết đến các ghi dung sai kích thước và ghi dung sai hình học. Hy vọng phần hướng dẫn dưới đây có thể giúp ích cho các bạn.

Ghi dung sai kích thước trực tiếp trong Dim Style (Dimension Style)

Bước 1: Mở hộp thoại thiết lập Dimstyle

• Gõ lệnh: DIMSTYLE → Enter
• Chọn Modify… kiểu kích thước bạn đang dùng

Bước 2: Chọn tab Tolerances

• Tại đây bạn có thể: Chọn Method
  – Symmetrical: ± dung sai đều
  – Deviation: sai lệch trên/dưới riêng biệt
  – Limits: kích thước giới hạn tối đa – tối thiểu
• Nhập giá trị: Upper value (sai lệch dương)
  – Lower value (sai lệch âm)

Bước 3: Nhấn OK → Apply để áp dụng vào bản vẽ
Khi bạn tạo kích thước mới, dung sai sẽ tự động hiển thị theo kiểu đã định dạng.

Ghi dung sai thủ công bằng Text kết hợp kích thước

Đôi khi bạn muốn ghi riêng lẻ hoặc dùng kiểu dung sai đặc biệt, bạn có thể:

• Dùng lệnh DIMLINEAR hoặc DIM để tạo kích thước
• Double-click vào text kích thước → sửa thành: Ø25 ±0.02 hoặc Ø10.00 +0.03/-0.01

Lưu ý: kiểu này dễ dùng nhưng không tự động khi chỉnh sửa Dim Style hoặc in bản vẽ theo lớp.

Ghi dung sai theo ký hiệu tiêu chuẩn (dạng lỗ – trục)

Nếu bạn muốn ghi kiểu dung sai như: H7/g6, H8/f7…, hãy thực hiện:

• Dùng công cụ Text (MTEXT)
• Ghi theo cú pháp: Ø20 H7, Ø10 g6, 25H8/f7

Đây là kiểu phổ biến trong thiết kế máy – khuôn, yêu cầu gia công chính xác và lắp ghép cơ khí.

---

Ví dụ:

– Ghi kích thước 50 (+0.01, -0.02): Gõ ED để sửa kích thước. Sau đó nhập dung sai phía sau giá trị kích thước +0.01^-0.02. Quét chọn phần giá trị dung sai và chọn Stacked text để đưa về giới hạn trên và giới hạn dưới.

Ký hiệu ” ^ ” là để đưa dung sai về giới hạn trên và giới hạn dưới các bạn sử dụng như sau

– Ghi ” ^ ” phía sau giá trị dung sai thì sẽ đưa về dung sai giới bạn trên

– Ghi ” ^ ” phí trước giá trị dung sai thì sẽ đưa dung sai về giới hạn dưới

Ví dụ: 70 (-0.01) sẽ ghi là 70^-0.01, 70(+0.02) sẽ ghi là 70+0.02^. Lưu ý là phải quét chọn phần giá trị dung sai và tích vào Stacked text để đưa về giới hạn trên và giới hạn dưới.

Các bạn có thể xem video hướng dẫn chi tiết dưới đây nhé

Tài liệu và tiêu chuẩn liên quan

• Tiêu chuẩn ISO 286 (dung sai lỗ – trục)
• TCVN 2245, TCVN 2246 về dung sai hình học
• Sổ tay dung sai kỹ thuật (của GS. Lê Văn Uyển, Lê Hồng Đức…)
• Phần mềm tra dung sai: Tolcap, Tolerance Designer
• Phần mềm AutoCAD bản quyền chính hãng

ProgeCAD sử dụng tương tự như AutoCAD, mua 1 lần và sử dụng vĩnh viễn, với mức giá cự thấp